ARTISTS IN FOCUS
Marguerite Duras
Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
In 1966 wendde Marguerite Duras – toen al een productieve schrijfster van romans, toneelstukken en scenario’s – zich tot de film en regisseerde ze haar eerste van negentien films. In samenwerking met Another Gaze presenteert CINEMATEK een volledige retrospectieve van haar korte films, speelfilms en televisieproducties, inclusief verschillende werken die ze schreef of waarin haar stem te horen is.
Met haar eerste speelfilm La Musica meende Duras in de cinema een afleiding te hebben gevonden van het “angstaanjagende werk” van het publiceren van haar literaire oeuvre. La Musica is een “toegankelijke” introductie tot het filmuniversum van Duras, dat aansluit op de nouvelle vague: een psychologisch trio, waaronder Delphine Seyrig – een vriendin en geliefde actrice – in de hoofdrol, ontleedt met tederheid de liefde na een scheiding.
Als filmmaker vond Duras dat ze geen tijdgenoten had en bewonderde ze zelden andere films. Ze wendde zich tot het regisseren om de gebrekkige interpretaties van haar werk door anderen te vervangen: die bewerkingen bleven volgens haar te letterlijk en verzwakt, en misten zo de brede aantrekkingskracht die veel van haar bestsellerromans wel hadden. Gedurende de drie decennia van haar filmcarrière (1967-1984), bewerkte Duras vaak haar eigen teksten telkens weer opnieuw uit ontevredenheid (cf. haar bekendste film, India Song, dat ze aanvankelijk als toneelstuk schreef en vervolgens radicaal herinterpreteerde onder de titel Son nom de Venise dans Calcutta désert).
Duras pleitte voor een “cinema de la pauvreté” en hekelde commerciële producties die zij beschouwde als “volledig verteerd, voltooid en voorgeschoteld aan de kijker wiens intellectuele vermogens maximaal voor 20% worden benut”. De films van Duras bevragen en vermoeilijken voortdurend de conventionele relatie tussen beeld en geluid: vaak sluiten beschrijvingen niet aan bij het getoonde beeld (zie L’Homme atlantique waar voornamelijk een zwart beeld verschijnt, gefilmd met kleurfilm). De meeste van haar films zijn anti-narratief, waarbij de achtergrond en motivaties van haar personages opzettelijk ontbreken. Daarbij vindt visueel materiaal vaak een tweede leven (zoals Césarée en Les Mains négatives die beelden ontlenen, oorspronkelijk bedoeld voor Le Navire Night).
Net als in haar teksten zitten de scenario’s van Duras vol met taalspelletjes: vervormde zinnen verliezen enige herkenbare syntaxis, herhalingen van spraak- en muziekelementen creëren een hypnotiserend effect. De filmische ervaringen van Duras worden gekenmerkt door sensualiteit en het opzoeken van de meest extreme grenzen – soms taboe, vaak dodelijk – van het verlangen. Sommige laten bewust dan wel onbewust humor toe (zoals het personage van Gérard Depardieu in Nathalie Granger). De soundtracks, met rumba’s en tango’s, herinneren aan de tropen waar de cineaste opgroeide, ook al zijn bijna al haar films in haar woning in de buurt van Parijs, of in Trouville opgenomen. Haar onconventionele relatie tot vormelijkheid weerspiegelt een complexe verhouding tot representatie. Desondanks komen de kwesties die het leven van de kunstenares hebben getekend afwisselend in en uit beeld: de Franse koloniën, de joodse identiteit na de Shoah, het huiselijke leven van vrouwen, het proletariaat en de Communistische Partij…
In samenwerking met Another Gaze, een feministisch tijdschrift over cinema. Het project omvat ook een streamingplatform (Another Screen) en een kleine uitgeverij (Another Gaze Editions).
In samenwerking met
Met de financiële bijdrage van
Zaterdag 04.04 19:00 LEDOUX Cart
Lezingen, inleidingen, workshops...
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Comédie
- Marin Karmitz, Jean Ravel, Jean-Marie Serreau, Frankrijk 1965 ⁄ Eléonore Hirt, Delphine Seyrig ⁄ ZW ⁄ 20' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
La Musica
- Marguerite Duras, Paul Seban, Frankrijk 1967 ⁄ Delphine Seyrig, Robert Hossein, Julie Dassin ⁄ ZW ⁄ 84' ⁄ OND: NL
De eerste film van Marguerite Duras als regisseur — in samenwerking met Paul Seban — is een delicate en aangrijpende verkenning van een man en een vrouw die trachten te scheiden. Voorafgegaan door Comédie, naar een toneelstuk van Samuel Beckett, een film trouw aan het experimenteel universum van de auteur.
Voorstelling ingeleid in het Engels en het Frans door Daniella Shreir (Another Gaze).
+ GAST
Maandag 06.04 21:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Detruire, dit-elle
- Marguerite Duras, Frankrijk 1969 ⁄ Henri Garcin, Catherine Sellers ⁄ ZW ⁄ 97' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
In een soort hotel ver van de wereld leven vier personages die met hun verleden gebroken hebben. Een feest voor actieve kijkers met zin voor symboliek die niet uit zijn op eenduidigheid.
Woensdag 08.04 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Jaune le soleil
- Marguerite Duras, Frankrijk 1971 ⁄ Catherine Sellers, Sami Frey ⁄ ZW ⁄ 99' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Een zelde vertoonde politieke parabel, opgezet als een star "huis clos" die met cynisme de revolutionaire dogmatiek van links doorprikt. Twee politieke facties en een man die als "de Jood" wordt aangeduid, voeren gesprekken over ideologie en macht. De titel verwijst naar een slogan van mei 1968.
Donderdag 09.04 20:00 PLATEAU Cart
Zondag 12.04 18:00 PLATEAU Cart
Woensdag 15.04 18:00 PLATEAU Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Les Rideaux blancs
- Georges Franju, Frankrijk 1965 ⁄ Hélène Dieudonné, Michel Robert, Elisabeth Alhoff ⁄ 27' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Une aussi longue absence
- Henri Colpi, Frankrijk, Italië 1961 ⁄ Alida Valli, Gérard Jarlot, Charles Blavette ⁄ ZW ⁄ 98' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
In Une aussi longue absence meent een cafébazin (Valli) in een landloper met geheugenverlies haar echtgenoot te herkennen die zestien jaar eerder verdwenen is. Ze probeert de waarheid te ontdekken in deze met een Gouden Palm bekroonde film. Voorafgegaan door Les Rideaux blancs waarin een oude vrouw en een jongen een breekbare alliantie vormen tijdens de bevrijding van WOII. Franju verfilmde het scenario van Duras.
Zaterdag 11.04 21:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Nathalie Granger
- Marguerite Duras, Frankrijk 1972 ⁄ Lucia Bosè, Gérard Depardieu ⁄ ZW ⁄ 82' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Gaumont Palace
- François Barat, Frankrijk 1976 ⁄ Marguerite Duras ⁄ kleur ⁄ 10' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Als eerste van een reeks films die Duras in haar landhuis draaide, is Nathalie Granger het verhaal van twee vrouwen wier huiselijke leven wordt overschaduwd door een sfeer van voortdurende dreiging, terwijl geweld langzaam doordringt in hun dagelijkse realiteit. Voorafgegaan door François Barat’s Gaumont Palace, waarin Duras fragmenten voorleest uit het scenario van Nathalie Granger en haar reflecties over cinema uit de doeken doet.
Maandag 13.04 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Les Mains négatives
- Marguerite Duras, Frankrijk 1978 ⁄ Marguerite Duras ⁄ kleur ⁄ 14' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
L’Homme atlantique
- Marguerite Duras, Frankrijk 1981 ⁄ Yann Andréa, Marguerite Duras ⁄ kleur ⁄ 39' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Twee van Duras’ meest eenvoudige maar esthetisch radicale films, beide gemaakt met materiaal dat oorspronkelijk was gefilmd voor Le Navire Night en Agatha et les lectures illimitées. Een oefening in het luisteren — op het geluid van cello-akkoorden en Duras’ aangrijpende voice-over in Les Mains négatives, en het pijnlijke relaas van een vrouw over de verloren liefde in L’Homme atlantique.
Vrijdag 17.04 21:30 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
La Femme du Gange
- Marguerite Duras, Frankrijk 1974 ⁄ Catherine Sellers, Christian Baltauss, Gérard Depardieu ⁄ kleur ⁄ 91' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Nuit noire, Calcutta
- Marin Karmitz, Frankrijk 1964 ⁄ Maurice Garrel, Natasha Parry, Nicole Hiss ⁄ ZW ⁄ 26' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Mijmerend over de onsterfelijkheid van verlangen, volgt La Femme du Gange een man die terugkeert naar de kustplaats S. Thala. Achtervolgd door de herinnering aan zijn voorbije affaire die daar plaatsvond, plant hij zichzelf van het leven te beroven. Deze film wordt vertoond naast de recent gerestaureerde Nuit noire, Calcutta van Marin Karmitz, die, geïnspireerd door Duras’ ervaringen met alcoholisme, eveneens de omzwervingen van een getormenteerde man in een kuststad in beeld brengt.
Zondag 19.04 18:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Mademoiselle
- Tony Richardson, UK, Frankrijk 1966 ⁄ Ettore Mani, Umberto Orsini ⁄ ZW ⁄ 102' ⁄ OND: NL - FR
Duras bewerkte het scenario van Genet, die de film verloochende, over een gefrustreerde onderwijzeres die zich in een bekrompen Frans plattelandsdorp beklemd en gefrustreerd voelt en met stiekeme vandalenstreken het gehucht op stelten zet.
Dinsdag 21.04 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 25.04 20:00 PLATEAU Cart
Donderdag 30.04 18:00 PLATEAU Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Sauve qui peut (la vie)
- Jean-Luc Godard, Zwitserland, Frankrijk 1980 ⁄ Isabelle Huppert, Jacques Dutronc ⁄ kleur ⁄ 89' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Autobiografie en angst maken brokken in Godards verbijsterende terugkeer naar de film na járen video. Contestatie pur sang van een exploiterende maatschappij en wanhopig inventief, met Dutronc als Jean-Lucs alter ego. Duras op de klankband.
Woensdag 22.04 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Lezingen, inleidingen, workshops...
Aurélia Steiner
Aurélia Steiner (Melbourne)
- Marguerite Duras, Frankrijk 1979 ⁄ kleur ⁄ 28' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Aurélia Steiner (Vancouver)
- Marguerite Duras, Frankrijk 1979 ⁄ ZW ⁄ 49' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Tweedelige film gebaseerd op de brieven die een fictieve dichteres schreef aan een onbekende geliefde, wiens aanwezigheid ze opzoekt in de lichamen van anderen. De brieven roepen herinneringen op aan Steiners joods verleden, aan het concentratiekamp waar ze werd geboren en waar haar moeder stierf.
Voorstelling ingeleid in het Engels en het Frans door Daniella Shreir (Another Gaze).
+ GAST
Donderdag 23.04 21:30 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Marguerite Duras
Littérature et Cinéma : Marguerite Duras
- Patrice Molinard, Frankrijk 1977 ⁄ kleur ⁄ 7' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Le Camion
- Marguerite Duras, Frankrijk 1977 ⁄ Marguerite Duras, Gérard Depardieu ⁄ kleur ⁄ 79' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Een zelfportret via de vondst van een film over het maken van een film. Duras leest Depardieu een script voor waarin ze hem graag zou gecast zien als vrachtwagenchauffeur. Plots verschijnt de vrachtwagen, anoniem in een troosteloze omgeving. Een film die extreme emoties oproept. Voorafgegaan door een kort portret van Marguerite Duras voor de reeks Chroniques de France.
Dinsdag 28.04 21:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
India Song
- Marguerite Duras, Frankrijk 1975 ⁄ Delphine Seyrig ⁄ kleur ⁄ 117' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
De fatale liefde van een Franse ambassadeursvrouw (Seyrig) in het Indochina van de jaren 1930. Fascinerende, meerstemmige film fleuve die Duras uitbouwde tot een a-canoniek melodrama.
Vrijdag 01.05 21:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Son nom de Venise dans Calcutta désert
- Marguerite Duras, Frankrijk 1976 ⁄ Nicole Hiss, Sylvie Nuytten ⁄ kleur ⁄ 117' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Cygne I
- Absis, Frankrijk 1976 ⁄ Elisabeth Lennard ⁄ kleur ⁄ 11' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Cygne II
- Absis, Frankrijk 1976 ⁄ Jean-Baptiste Malartre, Colette Fellous ⁄ kleur ⁄ 8' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Om af te ronden wat ze in 1975 was begonnen met India Song, zette Duras het jaar daarop, tijdens de koudste dagen van de winter, haar werk voort met Son nom de Venise dans Calcutta désert. Het resultaat is radicaal, zelfs naar Duras’ maatstaven: een film die volledig afrekent met representatie. De film wordt voorafgegaan door Cygne I & II van Absis, twee korte films in samenwerking met Duras, cinematograaf Bruno Nuytten en acteur Michael Lonsdale.
Dinsdag 05.05 21:15 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Les Lieux de Marguerite Duras
- Michelle Porte, Frankrijk 1976 ⁄ Marguerite Duras ⁄ kleur ⁄ 103' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Een prachtig documentair portret van de schrijfster en cineaste, oorspronkelijk gemaakt voor de Franse televisie, waarin haar intieme lieux (plaatsen) het decor en het vertrekpunt vormen voor brede en soms wilde filosofische beschouwingen over de vrouwen die haar leven en films hebben getekend, en de verschillen tussen schrijven en filmmaken.
Donderdag 07.05 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Hele dagen in de bomen
Des journées entières dans les arbres
- Marguerite Duras, Frankrijk 1976 ⁄ Jean-Pierre Aumont, Madeleine Renaud ⁄ kleur ⁄ 99' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Duras nam voor de verfilming van haar eigen stuk de volledige theatercast over; een theatrale verfilming dus. Renaud is puik als de zonderlinge dame die in Parijs haar zoon komt aanporren de familiezaak in de kolonie te beheren. Geen Durasiaanse avant-garde, maar rake, meedogenloze tragikomedie.
Zondag 10.05 21:30 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Vera Baxter
Baxter, Vera Baxter
- Marguerite Duras, Frankrijk 1977 ⁄ Delphine Seyrig, Noëlle Châtelet, Nathalie Nell ⁄ kleur ⁄ 95' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Een vrouw die haar status ontleent aan haar rijke man, neemt op een dag haar leven terug in handen door te weigeren de telefoon op te nemen. Broeierige en messcherpe analyse van de man-vrouwrelatie en de illusies die men hierover koestert.
Maandag 11.05 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Moderato cantabile
- Peter Brook, Frankrijk, Italië 1960 ⁄ Jean-Paul Belmondo, Pascale de Boysson ⁄ ZW ⁄ 93' ⁄ OND: NL
Een studie in emotionele steriliteit, gebaseerd op de novelle van Duras, met Moreau als rijke vrouw die de verveling tracht te bestrijden met een voormalige arbeider van de fabriek geleid door haar echtgenoot.
Donderdag 14.05 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Le Navire Night
- Marguerite Duras, Frankrijk 1979 ⁄ Dominique Sanda ⁄ kleur ⁄ 93' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Hoogst eigenzinnige meditatie over de vox humana, prominent vertolker van het verlangen en het gevoel. Centraal: een telefoonrelatie, via een noodlijn, tussen een aan leukemie lijdende vrouw en een onbekende man, waardoor zoiets als een louter gesproken liefdesrelatie ontstaat.
Zondag 17.05 21:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Césarée
- Marguerite Duras, Frankrijk 1978 ⁄ kleur ⁄ 10' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Le Dialogue de Rome
Il dialogo di Roma
- Marguerite Duras, Italië 1982 ⁄ Anna Nogara, Paolo Graziosi ⁄ kleur ⁄ 64' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Twee films over de onmogelijke liefde tussen een Romeinse veroveraar en Berenice, koningin van de Joden, die eerst gevangen werd genomen en daarna werd teruggestuurd naar Caesarea in Palestina.
Woensdag 20.05 19:00 LEDOUX Cart
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
Agatha et les Lectures illimitées
- Marguerite Duras, Frankrijk 1981 ⁄ Yann Andréa, Marguerite Duras ⁄ kleur ⁄ 85' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
De desolate badstad Trouville als decor voor een dialoog tussen een broer en een zus die mijmeren over hun incestueuze relatie toen ze kind waren. Een mysterieus huwelijk tussen broer en zus, én tussen woord en beeld.
Zaterdag 23.05 20:00 LEDOUX Cart
Lezingen, inleidingen, workshops...
Marguerite Duras : Laat de cinema ten gronde gaan. De cinema van Marguerite Duras
La Fadeur sublime
- Violaine de Villers, België 1983 ⁄ kleur ⁄ 30' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Les Enfants
- Marguerite Duras, Frankrijk 1985 ⁄ Axel Bogousslavsky, Daniel Gélin, Tatiana Moukhine ⁄ kleur ⁄ 84' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
En rachâchant
- Jean-Marie Straub, Danièle Huillet, Frankrijk 1982 ⁄ Olivier Straub, Nadette Thinus, Raymond Gérard ⁄ ZW ⁄ 7' ⁄ V: FR ⁄ OND: —
Vanaf de jaren 1980 kreeg het kind, in Les Enfants vertolkt door een volwassene, meer aandacht in het werk van Duras. De Belgische scenarist Jean-Marc Turine, co-schrijver van de film, organiseerde begin jaren 1980 een grote retrospective ter ere van Duras. Tevens vertoning van La Fadeur sublime, door Violaine de Villers. Beide makers brachten vaak tijd door met Duras, waarover Turine een prachtig boek schreef. Als afsluiter van deze voorstelling, En rachâchant van Danièle Huillet en Jean-Marie Straub.
Voorstelling ingeleid in het Frans door Violaine de Villers en Jean-Marc Turine (filmmakers).
+ GAST