Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Dit najaar eren we het oeuvre van de Belgisch-Franse geoloog en vulkanoloog Haroun Tazieff. Als onderzoeker heeft Tazieff niet alleen bijgedragen aan grote wetenschappelijke ontdekkingen. Vanuit een permanente bekommernis om een breed publiek kennis te laten maken met zijn werk, heeft hij tevens een belangrijk cinematografisch oeuvre nagelaten.

De experimenten van Joseph Plateau en Etienne-Jules Marey linkten film vanaf zijn ontstaan voor altijd aan wetenschappelijk onderzoek. Bovendien komen er reeds sinds de begindagen van de cinema vulkanen, onder de spectaculairste der natuurverschijnselen, voor in films. Zo waren er de in de studio opgenomen journaals van Georges Méliès, of de grandioze decors met historische voorstellingen in de Italiaanse stille film.

Aan het einde van WOII maakte de jonge geoloog Haroun Tazieff deel uit van een wetenschappelijke cartografiemissie voor de Belgische Staat in toenmalig Belgisch-Congo. Tazieff was er getuige van een vulkaanuitbarsting, een gebeurtenis die hem zo markeerde dat ze de rest van zijn leven zou bepalen. Omdat hij er niet in slaagde deze extreem intense ervaring onder woorden te brengen, besloot hij de mogelijkheden van de nieuwe lichtgewicht-camera's te benutten. Zo werd Tazieff de eerste persoon die een actieve vulkaan van dichtbij filmde, en meteen ook een grondlegger – zozeer wordt zijn naam zowel met de vulkanologie als met films over vulkanen verbonden.

Tazieff was zich al heel vroeg bewust van de macht van beelden op de toeschouwer. Als wetenschapper draait hij dus, naast wetenschappelijke films, ook belangrijke vulgariserende films, waarin hij zichzelf ensceneert bij het naderen, beklimmen en filmen van vulkanen. Lang voordat Tazieff als tv-maker een referentie werd, zagen cineasten zijn buitengewone films, die de vrucht waren van een unieke methode om de werkelijkheid te benaderen. Les Rendez-vous du diable, het verslag van een wereldreis langs vulkanen, werd in 1959 door Jean-Luc Godard geprezen in Cahiers du Cinéma. En in 1966 is er Le Volcan interdit, een samenwerking tussen Chris Marker, Haroun Tazieff en Michel Fano.

De Tazieff-retrospectieve wil het publiek de mogelijkheid geven om deze twee opmerkelijke films te komen (her)ontdekken, net als andere, minder bekende films van de filmmaker. Tegelijkertijd bieden we u een gevarieerde reeks films over en met vulkanen uit de hele filmgeschiedenis. Tijdens het Âge d’Or-weekend vindt ook een performance plaats van het Atelier d'Archives Haroun Tazieff – een eerbetoon aan Tazieffs beeldende gevoeligheid en durf. En tijdens de openingsavond van het programma op 22.09 ontvangen we onderzoeker Vincent Sorel van het filmarchief van Grenoble, en Frédéric Lavachery, de zoon van Haroun Tazieff. Zij komen spreken over de filmcarrière van deze grote avonturier.

Donderdag 22.09 19:00 ledoux|upper Cart
Woensdag 28.09 21:15 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Les Rendez-vous du Diable

Haroun Tazieff begaf zich in de meest avontuurlijke omstandigheden om spectaculaire en duizelingwekkende beelden te draaien van de vulkanen op onze planeet. Een reis rond de wereld in het spoor van de vulkanen, voorzien van zijn vakkundige commentaar. Voorafgegaan door het relaas over een vulkaanuitbarsting door Georges Méliès.

image
Zaterdag 24.09 19:00 ledoux|upper Cart

Week-end Âge d’Or
Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Atelier d’Archives Haroun Tazieff
Sur l’Etna
  • Elsa Rossler + Loïc Verdillon ⁄ Performance ⁄ 16mm ⁄ 50'

Tussen de jaren 1940 en 1980 onderzoeken, contempleren, bestuderen en filmen de onderzoeksteams van Tazieff talloze vulkanen. Het vaakst gaan ze naar de Etna in Sicilië, het wordt hun openluchtlaboratorium en favoriete oefenterrein. Sur l’Etna is een opstelling van 16 mm-spoelen voor twee projectoren, met filmmateriaal dat op wonderbaarlijke wijze bewaard is gebleven: restjes film, montageprobeersels... Een echte onderdompeling in Tazieffs expedities, die ons vlak bij de bloedhete vulkaankraters brengt.

image
Maandag 26.09 21:00 ledoux|upper Cart

Aan het begin van zijn carrière werkt Haroun Tazieff voor de vulkanologische dienst van de Belgische staat, die tot de onafhankelijkheid de Congolese vulkanen beheert. Vanaf 1950 werkt Tazieff in eigen naam, naar het voorbeeld van andere onafhankelijke avonturiers zoals Albert Robillard, en stelt hij multidisciplinaire onderzoeksteams samen. Op zoek naar mensen die niet terugschrikken voor risico’s, neemt hij speleoloog Pierre Bichet aan als cameraman voor Les Eaux souterrains en filmt met hem op de vulkanen in het oosten van Congo.

image
Dinsdag 27.09 19:00 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Haroun Tazieff, le poète du feu
  • Eric Beauducel, France 2019 ⁄ color ⁄ 52' ⁄ ST-OND: —

Deze documentaire volgt het inspirerende leven van Haroun Tazieff op basis van heel wat archiefdocumenten, filmfragmenten en interviews met zijn medewerkers. Jean Cocteau noemde Tazieff “le Poète du feu”, de dichter van het vuur.

image
Zondag 02.10 21:00 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

La Catastrophe de La Martinique / Le Volcan interdit

Tweede en laatste langspeeldocumentaire van Haroun Tazieff, met spectaculaire beelden van de Congolese vulkaan Nyiragongo. Chris Marker, een van de cameramannen en ook monteur van de film, schreef de gesproken commentaar en zou beelden uit de film hergebruiken voor het begin van zijn Sans Soleil. Voorafgegaan door het relaas over een vulkaanuitbarsting door filmpionier Ferdinand Zecca.

image
Donderdag 06.10 20:00 plateau|upper Cart
Zaterdag 15.10 20:30 plateau|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

The Devil at Four O'clock
Le Diable à 4 heures
  • Mervyn Le Roy, United States of America 1961 ⁄ Spencer Tracy, Frank Sinatra, Kerwin Mathews ⁄ color ⁄ 123' ⁄ ST-OND: FR-NL

De oude, koppige, Ierse missionaris, Spencer Tracy, redt op een imaginair eiland van Frans-Polynesië het leven van melaatse kinderen en de ziel van drie cynische bandieten. De spectaculaire beelden van de vulkaanuitbarsting van deze voorloper van de Hollywood rampenfilm werden meermaals herbruikt.

image
Zaterdag 08.10 21:30 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Casa de Lava
  • Pedro Costa, Portugal, France, Germany 1995 ⁄ Inês de Medeiros, Isaach De Bankolé, Edith Scob ⁄ color ⁄ 110' ⁄ ST-OND: FR

Een Kaapverdische metser uit Lissabon die in een comateuze toestand verkeert, wordt door een verpleegster naar Kaapverdië gebracht. Daar aangekomen wordt de vulkaan Pico de Fogo het symbool voor een groter verhaal. Weinig dialogen, een spel van beelden en abstractie, geïnspireerd door Vaudou van Jacques Tourneur.

Zondag 09.10 19:30 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Isole di fuoco /Les Îles flamandes/ La Soufrière

De Eolische eilanden door de camera van Vittorio De Seta, gevolgd door een documentaire over het Azorenarchipel dat in de 15e eeuw gekoloniseerd werd door Vlaamse landbouwers en ten slotte een bezoek van Werner Herzog aan een dorp op Basse-Terre, deel van Guadeloupe, na de explosie van de vulkaan La Soufrière in 1976. Deze vulkaanuitbarsting is ook een keerpunt in de carrière van Haroun Tazieff.

image
Dinsdag 11.10 20:15 plateau|upper Cart
Donderdag 13.10 18:00 plateau|upper Cart

Anthologie du cinéma muet ⁄ Anthologie van de stille film
Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen
L'antiquité à l'écran ⁄ De oudheid op het witte doek

Gli ultimi giorni di Pompei
Les Derniers Jours de Pompei
  • Eleuterio Rodolfi, Italy 1912 ⁄ Fernanda Negri Pouget, Eugenia Tettoni Fior, Ubaldo Stefani ⁄ black and white ⁄ 100' ⁄ TIT: FR-NL ⁄ ST-OND: — ⁄ PIANO

Beklijvende versie van Lord Lyttons roman met veel aandacht voor detail, karakterisering, natuurschoon en een indrukwekkende teloorgang van Pompeï in een regen van lava en rotsblokken. Met voor die tijd uiterst spectaculaire speciale effecten. De film droeg aanzienlijk bij tot het prestige van de Italiaanse cinema.

image
Dinsdag 18.10 18:00 plateau|upper Cart
Woensdag 26.10 20:00 plateau|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

L'Île où dormait l'Âge d'or
  • Isabelle Dierckx, Belgium 2005 ⁄ color ⁄ 90' ⁄ ST-OND: —

Documentaire over de Canarische Eilanden verteld uit eerste-persoonsstandpunt. De Belgische cineaste Isabelle Dierckx leert de bewoners en de lokale gebruiken kennen terwijl ze een onderzoek voert naar een kopie van de film L’Âge d’or van Luis Buñuel, die door de surrealisten begraven werd in de vulkanische grond om ze te beschermen tegen vernietiging door de franquisten.

image
Donderdag 20.10 15:00 ledoux|upper Cart
Zaterdag 05.11 19:15 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen
Films de Jadis ⁄ Het Zilveren Scherm

Stromboli
  • Roberto Rossellini, Italy 1949 ⁄ Ingrid Bergman, Mario Vitale, Renzo Cesana ⁄ black and white ⁄ 106' ⁄ ST-OND: FR-NL

Het vulkanisch eiland Stromboli werd een cinefiel relikwie na de schandaalontmoeting tussen Rossellini en Bergman. Er gaat een absorberende kracht uit van dit drama over een Litouwse oorlogsvluchtelinge die via een huwelijk aan een kamp probeert te ontsnappen maar geen vrijheid vindt.

Zondag 23.10 21:30 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Afar, la dérive des continents / Erta Ale

Een van de grote bijdragen van Haroun Tazieff aan de wetenschap was het bewijs voor de platentektoniek, dat hij aantreft in de Oost-Afrikaanse Rift. Hij beklimt daar in 1968 als eerste de Erta Ale, samen met vulcanoloog Giorgio Marinelli. Het zou daarna nog meer dan dertig jaar duren voor de vulkaan opnieuw gefilmd werd.

Zondag 30.10 19:00 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Cochihza

Het vulkanische eiland Ometepe – Nicaragua. Een landschap als een slapend lichaam. De ouderlingen beschrijven er het leven als twee bewegingen: een lineaire beweging, zoals bij het wandelen, en een trilling die vertrekt vanuit een centraal punt. Bij de geboorte wordt elk levend wezen geboren met een eigen ritme dat het zijn hele leven meedraagt. Door de ontmoeting met de gemeenschap van de vulkaan en de bewaarders van hun herinneringen tekent zich de geschiedenis van een wereld af. Voorafgegaan door een van de films uit de Encyclopédie Gaumont.

image
Woensdag 02.11 21:00 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Joe Versus the Volcano
Joe contre le volcan
  • John Patrick Shanley, United States of America 1990 ⁄ Tom Hanks, Meg Ryan, Lloyd Bridges ⁄ color ⁄ 101' ⁄ ST-OND: FR-NL

Atypische film voor het werk van Tom Hanks en Meg Ryan op dat moment. Joe Versus the Volcano vertelt het verhaal van Joe, een jonge New Yorkse bediende, die na de diagnose van een terminale ziekte vertrekt naar een eiland in de Stille Oceaan om zich in een vulkaan te werpen. Hij hoopt daarmee een waardevol mineraal te bemachtigen voor een rijke industrieel. Meg Ryan speelt drie vrouwelijke personages die hij op weg tegenkomt, waaronder Patricia, kapitein van een zeilschip, die zijn echtgenote wordt

Vrijdag 04.11 19:00 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

De uitbarsting van de Shabubembe / Heimaland

Over de bewoners van het Ijslands dorp Vík í Myrdal en hun bijna mystieke band met de vulkaan Katla. Vandaag wordt die voorouderlijke band bedreigt door het toerisme, bron van inkomsten.

image
Zaterdag 05.11 17:00 ledoux|upper Cart

Akira Kurosawa
Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Yume
Dreams
Rêves (Dreams)
  • Akira Kurosawa, United States of America, Japan 1990 ⁄ Akira Terao, Mitsuko Baishô, Martin Scorsese ⁄ color ⁄ 119' ⁄ ST-OND: FR-NL

Acht dromen van de Japanse meester, die meteen zijn leven overspannen en zijn bezorgdheid over de teloorgang van de natuur op filosofisch-naïeve wijze uitdrukken. Visueel overweldigend, en met Scorsese als Van Gogh.

image
Zondag 06.11 19:00 ledoux|upper Cart

Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Fire of Love
  • Sara Dosa, United States of America, Canada 2022 ⁄ Katia Krafft, Maurice Krafft, Miranda July ⁄ color ⁄ 93' ⁄ ST-OND: NL-FR

In deze meermaals bekroonde documentaire, volgt Sara Dosa het koppel Katia en Maurice Krafft. Hoewel het paar elkaar leerde kennen door de films van Haroun Tazieff en ze ook de eerste opnames van vulkanen maakten in zijn ploeg, was Tazieff hen later uitgesproken vijandig gezind.

image
Zondag 20.11 21:00 ledoux|upper Cart

Restored
Haroun Tazieff et les volcans ⁄ Haroun Tazieff en de vulkanen

Caro Diario
  • Nanni Moretti, Italy, France 1993 ⁄ Nanni Moretti, Renato Carpentieri, Giovanna Bozzolo ⁄ color ⁄ 100' ⁄ ST-OND: FR - NL

Ironie en zelfspot in een leuke pseudo-autobio: Moretti acteert zelf zijn driedelig dagboek van een veertiger dat zich afspeelt te Rome, op Lipari en in de dokterswereld. Cohens I’m Your Man weerklinkt op de soundtrack.