CLASSICS & ANTHOLOGIES
The Silent North
Anthologie van de stille film
Het hele jaar door tonen we een greep uit de geschiedenis van de stille film, van de geboorte van de film tot de komst van de geluidsfilm, altijd met pianobegeleiding. Dit najaar bieden we u niet alleen de kans om de meesterwerken van Carl Theodor Dreyer, Victor Sjoström en Mauritz Stiller te herontdekken, maar ook om terug te reizen in de tijd en via de films van minder bekende filmmakers inzicht te krijgen in de rijke voedingsbodem waaruit deze cinema, die bepalend is geweest voor de geschiedenis van de zevende kunst, kon opbloeien.
Finland en Noorwegen hebben wel films gemaakt, maar het waren vooral Denemarken en Zweden die uitblonken in hun filmproductie dankzij de bedrijven Nordisk Film en Svenska Biografteatern. Deze films werden op grote schaal gedistribueerd en kenden een enorm succes in heel Europa. Door de narratieve souplesse van de Franse cinema van Feuillade met de erfenis van lokale literatuur te combineren, scheerden de Scandinavische regisseurs hoge toppen in de kunst van de langspeelfilm, die zich in de jaren 1910 volop ontwikkelde. De narratieve en fotografietechnieken (met sterk contrasterende belichting) waren baanbrekend: de Deense makers August Blom en Benjamin Christensen (Heksen) hebben ongetwijfeld een fundamentele invloed uitgeoefend op het latere Duitse expressionisme. Al snel werden regisseurs als Urban Gad en zijn favoriete actrice, Asta Nielsen, uitgenodigd om naar Duitsland te komen om er films te maken. De Deense actrice en haar landgenoot Valdemar Psilander worden vandaag de dag beschouwd als de eerste echte sterren van de Europese cinema.
Enkele jaren later volgt Zweden het voorbeeld van haar buurland, dankzij de grote speelruimte die de geniale producent Charles Magnusson aanreikt; hij creëert een klimaat van vrijheid waarin filmmakers hun talent ten volle kunnen uiten. In het laatste decennium van het stillefilmtijdperk resulteert dit in onmisbare films als De bannelingen, De spookkar of Herr Arnes pengar. De artistieke kwaliteit van deze cinema, die destijds ongekend was, werd bewonderd door Hollywood, dat op zijn beurt Victor Sjöström, Mauritz Stiller en Greta Garbo uitnodigde om naar de Verenigde Staten te komen, in de hoop een nieuwe wind in de eigen filmindustrie te laten waaien.
De Scandinavische cinema heeft diverse genres verkend, zoals thrillers, historische films en komedies, alvorens haar monumentale films – vaak gedraaid op buitenlocatie en literaire adaptaties (met name de werken van Selma Lagerlöf) – werden opgenomen onder de grootste werken in de filmgeschiedenis.
Dinsdag 08.09 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 12.09 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Ingeborg Holm
- Victor Sjöström, Zweden 1913 ⁄ Hilda Borgström, Aron Lindgren, Erik Lindholm ⁄ ZW ⁄ 72' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
De eerste Zweedse sociale protestfilm die noemenswaardig en vandaag nog even aangrijpend blijft. Een weduwe werd na de dood van haar man door de toenmalige Zweedse wet gedwongen haar kinderen af te staan.
Donderdag 03.09 18:00 PLATEAU Cart
Donderdag 10.09 20:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
In the Hands of Imposters
Den hvide slavehandels sidste offer
- August Blom, Denemarken 1911 ⁄ Clara Pontoppidan, Lauritz Olsen, Thora Meincke ⁄ kleur ⁄ 47' ⁄ TIT: DA - EN ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Verfilming van een klassieke Deense roman over de vrouwelijke slavenhandel. De jonge Edith tracht haar eigen kost te winnen, maar raakt door een val verstrikt in een prostitutienetwerk. De politie faalt erin om haar te helpen, maar op een schip ontmoet ze een ingenieur die haar uit het kluwen van de slavernij helpt te halen. Een opmerkelijke drievoudige split screensequentie toont Blom’s avant-gardistische kunstvaardigheid.
Dinsdag 15.09 20:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 22.09 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Un mariage pendant la révolution
De revolutie en de bruiloft
Et revolutionsbryllup
- August Blom, Denemarken 1914 ⁄ Philip Bech, Johanne Fritz-Petersen, Volmer Hjorth-Clausen ⁄ ZW ⁄ 65' ⁄ TIT: DA ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Een kostuumdrama met een meeslepend liefdesverhaal gesitueerd in de zomer van 1793. Lodewijk XVI werd enkele maanden eerder in Parijs onthoofd, en heel Europa balanceert op de rand van oorlog. Ondanks het risico op doodstraf, rijdt een jonge Franse nobelman naar het kasteel van Trionville om met zijn geliefde te trouwen.
Donderdag 17.09 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 19.09 20:15 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Le X mysterieux
De geheimzinnige X
Det hemmelighedsfulde X
- Benjamin Christensen, Denemarken 1914 ⁄ Benjamin Christensen, Karen Caspersen, Otto Reinwald ⁄ ZW ⁄ 84' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Het debuut van Benjamin Christensen (bekend van Heksen) was een technisch gesofisticeerde spionagefilm à la Feuillade. Een marine-luitenant wordt bestolen door een spion, die zijn gegevens gebruikt om zijn vrouw te chanteren. Vooral het geraffineerde schaduwspel wekt spanning op. De regisseur vertolkt zelf de hoofdrol.
Donderdag 24.09 20:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 26.09 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Symphonie diagonale
Diagonalsymphonien
- Viking Eggeling, Zweden 1924 ⁄ ZW ⁄ 6' ⁄ TIT: — ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Terje Vigen
- Victor Sjöström, Zweden 1916 ⁄ Victor Sjöström, Edith Erastoff ⁄ ZW ⁄ 45' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Onder de invloed van de Europese avant-garde maakte Viking Eggeling twee abstracte films waarvan maar één werd bewaard. In Terje Vigen is de zee in zekere zin een van de hoofdpersonages. In het oeuvre van Sjöström komt de Zweedse natuur volledig tot haar recht.
Dinsdag 29.09 20:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 06.10 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
La Voix des ancêtres
Ingmarssönerna
- Victor Sjöström, Zweden 1918 ⁄ Victor Sjöström, Harriet Bosse, Tore Svennberg ⁄ ZW ⁄ 143' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Drama rond een gewetensconflict, dat vertrekt vanuit een spirituele dialoog van het hoofdpersonage met zijn gestorven vader. Waarachtigheid en sfeerschepping zijn de troeven van deze film naar een verhaal van Selma Lagerlöf.
Zondag 04.10 15:00 LEDOUX Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Les Proscrits
De bannelingen
Berg-Ejvind och hans hustru
- Victor Sjöström, Zweden 1917 ⁄ Victor Sjöström, Edith Erastoff, John Ekman ⁄ ZW ⁄ 106' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
IJsland, 1850. Een verliefd koppel trekt zich terug in het kale en uitgestrekte berglandschap, ver verwijderd van de samenleving. De vogelvrije Berg-Ejvind tracht te ontsnappen aan de bedreigingen van zijn rivaal, al eist de genadeloze natuur ook haar tol. Deze sobere liefdestragedie was een van Sjöströms vroege meesterwerken.
Donderdag 08.10 20:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 17.10 20:30 PLATEAU Cart
Zaterdag 24.10 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Le Meilleur Film de Thomas Graal
Thomas Graals beste film
Thomas Graals bästa film
- Mauritz Stiller, Zweden 1918 ⁄ Victor Sjöström, Karin Molander, Albin Lavén ⁄ ZW ⁄ 58' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: NL - FR ⁄ PIANO
Virtueel spontane zedenkomedie die de filmwereld op de milde hak neemt, gevat in een briljant film-in-film-frame van flashbacks, dagdromen, feiten, gags en titels. Met Sjöström als smoorverliefde scenarist.
Zaterdag 10.10 18:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 13.10 20:30 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Le Chant de la fleur rouge
Het lied van de helrode bloem
Sången om den eldröda blomman
- Mauritz Stiller, Zweden 1918 ⁄ Greta Almroth, Lars Hanson, Lillebil Ibsen ⁄ ZW ⁄ 88' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Meest gekende versie van veel verfilmde Finse klassieker over onbeantwoorde liefde. Gesofisticeerd in z’n psychologische tekening van de personages. Een gevaarlijke tocht over de rivier werd het handelsmerk van Zweedse cinema.
Donderdag 15.10 18:00 PLATEAU Cart
Donderdag 22.10 20:15 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Vers la lumière
Het licht
Mod lyset
- Holger-Madsen, Denemarken 1919 ⁄ Asta Nielsen, Augusta Blad, Frederik Jacobsen ⁄ ZW ⁄ 69' ⁄ TIT: DA ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Net voor het failliet van de Deense filmindustrie en de leegloop richting Duitsland realiseerde Holger-Madsen nog dit religieuze melodrama. Een van de weinige Deense films met Asta Nielsen, in de rol van een frivole aristocrate die wordt opgelicht door haar man, maar troost en vertrouwen vindt bij een evangelist.
Dinsdag 20.10 18:00 PLATEAU Cart
Dinsdag 27.10 20:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Le Président
Præsidenten
- Carl Theodor Dreyer, Denemarken 1919 ⁄ Richard Christensen, Christian Engelstoft, Hallander Helleman ⁄ ZW ⁄ 81' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Het debuut van de meester: een glaciaal, met flashbacks doorweven assisendrama waarin een magistraat wordt geconfronteerd met zijn bastaardkind.
Donderdag 29.10 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 07.11 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Heksen og cyklisten
- Viggo Larsen, Denemarken 1909 ⁄ Viking Ringheim, Petrine Sonne ⁄ ZW ⁄ 3' ⁄ TIT: — ⁄ OND: — ⁄ PIANO
La Sorcellerie à travers les âges
Heksen
Häxan
- Benjamin Christensen, Zweden 1921 ⁄ Maren Pedersen, Clara Pontoppidan, Elith Pio ⁄ TINTED ⁄ 111' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Een ongebreidelde pseudo-documentaire over hekserij in de 15e en 16e eeuw met visuele referenties naar de werken van Hiëronymus Bosch en Goya. Een juweeltje van de filmkunst en het vrije denken dat censuur en inquisitieprocessen aan de kaak stelde. Voorafgegaan door Heksen og cyklisten, één van de weinig bewaarde vroege Zweedse slapstick-films.
Zaterdag 31.10 20:30 PLATEAU Cart
Donderdag 05.11 20:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Le Trésor d’Arne
Herr Arnes pengar
- Mauritz Stiller, Zweden 1919 ⁄ Erik Stocklassa, Bror Berger, Richard Lund ⁄ ZW ⁄ 86' ⁄ TIT: DA ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
In deze sidderende Selma Lagerlöf-adaptatie wordt een Schotse kapitein verliefd op de dochter van de man die hij vermoordde. Stillers internationale doorbraak.
Dinsdag 03.11 18:00 PLATEAU Cart
Maandag 09.11 20:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
La Quatrième Alliance de Dame Marguerite
De vierde trouwring van Vrouw Marguerite
Prästänkan
- Carl Theodor Dreyer, Zweden 1920 ⁄ Hildur Carlberg, Einar Rød, Greta Almroth ⁄ ZW ⁄ 84' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Een jonge dominee moet trouwen met de bejaarde weduwe van zijn voorganger. Luchthartige tragikomedie met een vleugje hekserij, naar een authentiek voorval.
Maandag 16.11 19:00 LEDOUX Cart
Bordwell / Thompson : Carte Blanche
The Silent North : Anthologie van de stille film
La Charrette fantôme
De spookkar
Körkarlen
- Victor Sjöström, Zweden 1921 ⁄ Victor Sjöström, Hilda Borgström, Tore Svennberg ⁄ ZW ⁄ 85' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Sjöström was toonaangevend tijdens de Gouden Eeuw van de Zweedse cinema. De spookkar is een buitengewoon verfijnde film voor 1921, vol flashbacks en indrukwekkende speciale effecten. De film brengt een diep ontroerend verhaal dat begint op oudejaarsavond wanneer de stervende Edit, een vrijwilligster bij het Leger des Heils, onverwacht smeekt om de dorpsdronkaard naar haar ziektebed te brengen. Ondertussen vertelt deze dronkaard op een begraafplaats aan twee vrienden de legende van de spookkoets. — Kristin Thompson
Dinsdag 17.11 18:00 PLATEAU Cart
Zaterdag 21.11 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
Vers le bonheur
Erotikon
- Mauritz Stiller, Zweden 1920 ⁄ Tora Teje, Karin Molander, Anders de Wahl ⁄ ZW ⁄ 95' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Stiller overtrof zichzelf met deze sociale komedie over gestoei in hogere kringen, waarvan de toon nooit in sarcasme overslaat. Vooral het libertijnse kantje maakte er een invloedrijke wereldhit van.
Donderdag 19.11 20:00 PLATEAU Cart
Donderdag 26.11 18:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
La Montre brisée
Karin Ingmarsdotter
- Victor Sjöström, Zweden 1920 ⁄ Victor Sjöström, Tora Teje, Nils Aréhn ⁄ ZW ⁄ 113' ⁄ TIT: SV ⁄ OND: FR - NL ⁄ PIANO
Vervolg op Ingmarssönerna (naar Lagerlöfs "Jerusalem"), een milieu- en ethos-schets van het Zweedse landelijke leven. Sjöström geeft picturale vorm aan verwantschap en verantwoordelijkheidszin (omtrent alcoholisme).
Dinsdag 24.11 20:00 PLATEAU Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
La Légende de Gösta Berling
Gösta Berlings saga
- Mauritz Stiller, Zweden 1923 ⁄ Greta Garbo, Lars Hanson, Gerda Lundequist ⁄ ZW ⁄ 178' ⁄ TIT: FR - NL ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Structureel verfijnd, maar ook gigantisch Lagerlöf-fresco, waarin intense motieven zoals die van liefde, geloof, afzwering en verlossing het barre weer maken rond een jonge herder die ravages aanricht onder de plaatselijke edelvrouwen. Met Greta Garbo in haar doorbraakrol in de Zweedse filmwereld.
Zondag 06.09 15:00 LEDOUX Cart
The Silent North : Anthologie van de stille film
The Abyss
Afgrunden
- Peter Urban Gad, Denemarken 1910 ⁄ Asta Nielsen, Robert Dinesen, Poul Reumert ⁄ ZW ⁄ 37' ⁄ TIT: DA ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Temptations of a Great City
Ved faengslets port
- August Blom, Denemarken 1911 ⁄ Valdemar Psilander, Clara Pontoppidan, Augusta Blad ⁄ ZW ⁄ 41' ⁄ TIT: DA - EN ⁄ OND: — ⁄ PIANO
Twee films die het startschot gaven aan de gouden eeuw van de Deense cinema. Temptations of the Great City is een zeer merkwaardige film vanwege het gebruik van tegenlicht en spiegels in de fotografie. Voorafgegaan door het melo-erotische drama The Abyss, dat meteen ook de doorbraak betekende voor de actrice Asta Nielsen.