facebook instagram twitter
X

Votre don fait vivre le cinéma !
Uw gift brengt film tot leven!

EXPO

FERNAND SCHIRREN


Fernand Schirren EXPO

Fernand Schirren was niet alleen componist, muzikant en onmisbaar ritmeleraar bij Béjart en Anne-Teresa de Keersmaeker, hij was ook de hoofdpianist die bij CINEMATEK stille films begeleidde vanaf de oprichting van het Filmmuseum in 1962 tot 1982, toen hij de pianisten­ploeg samenstelde die de dagelijkse projecties zou begeleiden. Speciaal voor hen schreef hij een handleiding. Dit origineel document dat de wijsheid van deze kleurrijke figuur reflecteert werd onlangs teruggevonden en zal worden uitgegeven ter gelegenheid van een tentoonstelling die vanaf de maand november in ons museum te zien zal zijn. We geven het woord aan Alain Roch, de vriend aan wie Schirren dit waardevol document toevertrouwde.

 

Eerste deel: Moderato

In het filmmuseum zie ik voor de eerste keer Der letzte Mann, door Schirren begeleid in de grot van de stille film, die me door Corneille Hannoset speciaal leek uitgegraven voor deze geniale pianist, die zich zelfs (zij het nogal eigenzinnig) onstoffelijk leek te kunnen maken…

Tweede deel: Furioso

Daarna volgt mijn opleiding bij het Théâtre des jeunes, opgericht door de voormalige Comédiens Routiers: de mimespeler Marcel Cornélis, de decorontwerper Didier Maillon, de gebroeders Huisman (…) Het is totaaltheater, men moet er alles leren: van klassieke dans tot geluidsmontage op magneetband. Schirren doceert er zijn lessen in ritme en van onstoffelijkheid is geen sprake meer. Het is een beetje verwarrend om op je 18 jaar, nogal dromerig, met zo’n radicaal aardse man geconfronteerd te worden. Het komt erop aan contact te maken met je innerlijke bron van vitale, zelfs primitieve energie. Dit onderricht, geenszins doordrongen van exotisme, is doeltreffend pragmatisch en humoristisch getint.

Derde deel: Allegretto

Wanneer ik mijn ding heb gevonden, neemt Maillon me op in de troep van de Barastraat, waar de decorateliers van de Nationale Opera de ruimtes delen met de Mudra-dansschool en de werklokalen van het Ballet van de XXe eeuw. Er heerst dezelfde sfeer, men doet en deelt er alles: danspassen en gereedschapskoffers. Schirren vormt en traint er de dansers van Maurice Béjart in zijn praktijk van het Soevereine Ritme, ook dat van ons, een Boem en… Boem vol vreugde. De dansers komen met ons werken en we beëindigen onze dag en soms ook onze nacht met Schirren, op stap door Brussel als collega’s.

Vierde deel:

Een moment van opschorting brengt ons definitief dichter bij elkaar: de dramatische brand van de ateliers en dansschool, die de archieven van de opera en het Ballet van de XXe eeuw, de historische decors en de decors van Francis André in de as legt. Van deze laatste bestaan vandaag alleen nog de automaten. Het onderhoud ervan werd me toevertrouwd tot ze werden overgebracht naar het Maison du Spectacle La Bellone…

Vijfde deel: Vivace

Vervolgens ontmoeten we elkaar elke week, bij hem thuis. Schirren leeft alleen, vrijwillig teruggetrokken in zijn appartement (een oude winkel) in de Kroonlaan, een grot (zoals de zaal voor stille films die in 1982 in het filmmuseum werd ingericht) waar geen daglicht binnendringt. De enige echte angst die ik hem kan toeschrijven is ongetwijfeld de angst voor het gebrek. Hij verzamelt een enorme hoeveelheid pennen en potloden (altijd dezelfde) die hem begeleiden in de veeleisende uitwerking, qua inhoud en vorm, van zijn geschriften die een levende en absoluut opmerkelijke kalligrafie vormen.

Zesde deel: en…

Uit vriendschap voor mijn vriendin, de fotografe Francine d’Hulst, stemt hij toe al lezend gefotografeerd te worden voor de notenbalken van zijn pijpencollectie (die eruit zien als noten). Het is het enige portret van hemzelf dat bij hem thuis aan de muur hangt. Schirren schrijft d’Hulst over deze foto: “Ik weet nu dat de fotografie een voorname kunst kan zijn wanneer de tijdsduur reeds door de kunstenaar geleefd wordt op het moment van het fotograferen. Zo’n beeld onderscheidt zich door de tijdsduur die gereflecteerd wordt. Leven is voortduren.”

 

BIBLIOGRAFIE
Le Rythme primordial et souverain, voorwoord van Anne Teresa De Keersmaeker, Maguy Marin en José Besprosvany coll. « La Pensée du mouvement », éditions Contredanse, Brussel, 1996 (heruitgave 2011).


EXPO: 
FOYER CINEMATEK #agedor / Entrée gratuite

Alain Roch,Fernand Schirren – © Francine D’Hulst 1996
Fernand Schirren – © Francine D’Hulst 1996
Fernand Schirren – © Francine D’Hulst 1996